Web Sitesi Yaptırmadan Önce Ajansa Sorulması Gereken 12 Soru

Web sitesi teklifleri karşılaştırılması en zor tekliflerden biridir. İki teklif de "kurumsal web sitesi" yazar, ikisi de birkaç sayfadan bahseder, aradaki fark sadece rakam gibi görünür. Oysa gerçek fark rakamda değil, teklifin yazmadığı yerlerdedir.

Aşağıdaki 12 soru, bu görünmeyen farkı teklif aşamasında ortaya çıkarmak için hazırlandı. Her sorunun yanında, alınan cevabın neyi ele verdiğini de yazdık. Amacınız ajansı sıkıştırmak değil; altı ay sonra pişman olmayacağınız kararı bugün verebilmek.

1. Site kimin adına kayıtlı olacak?

Alan adı ve hosting hesabı sizin adınıza mı açılacak, ajansın adına mı? Bu, projedeki en kritik sorudur ve çoğu müşteri bunu ancak ayrılık anında öğrenir.

Doğru cevap nettir: alan adı sizin adınıza kayıtlı olmalı, yönetim paneline erişiminiz olmalıdır. Ajans yönetici olarak çalışabilir, ama sahip siz olmalısınız.

2. Ayrılırsak kaynak dosyaları ve site bana geçiyor mu?

Tasarım dosyaları, kaynak kodu ve içerik kimin? Ajansla yollar ayrıldığında siteyi başka bir ekibin devralabilmesi gerekir.

Cevap "bizim altyapımızda çalışır, dışarı çıkmaz" ise dikkat edin. Bu, kapalı bir sisteme bağlanmak demektir; hizmetten memnun kalmadığınız gün taşınma maliyeti çok yüksek olur.

3. Hangi teknolojiyle yapılacak ve neden?

Hazır tema mı, içerik yönetim sistemi mi, özel geliştirme mi? Hiçbiri tek başına yanlış değildir; yanlış olan, seçimin gerekçesiz yapılmasıdır.

İyi bir ajans bu soruya işinizle bağlantılı cevap verir: "içeriği sık güncelleyeceğiniz için panel gerekli" ya da "sayfa sayısı az, hız kritik, statik üretim daha uygun" gibi. Gerekçe yerine sadece teknoloji adı sayılıyorsa, tercih sizin ihtiyacınıza göre değil ajansın alışkanlığına göre yapılmış olabilir.

4. İçeriği kim yazacak?

Metinler, ürün açıklamaları, hizmet sayfalarının içeriği kimden çıkacak? Projelerin çoğu tasarım yüzünden değil, içerik beklendiği için gecikir.

Teklifte içerik yazımı yoksa ve siz de yazacak durumda değilseniz, proje daha başlamadan takvimi kaymış demektir. Bu kalemi baştan netleştirin.

5. Kaç revizyon hakkım var ve revizyon neyi kapsıyor?

"Sınırsız revizyon" ifadesi kulağa iyi gelir ama pratikte hem ajansı hem müşteriyi yorar ve teslimi geciktirir.

Sağlıklı olan, revizyonun aşamalara bağlanmasıdır: tasarım onayı aşamasında şu kadar tur, geliştirme aşamasında kapsam dışı değişikliklerin nasıl fiyatlanacağı belli. Belirsiz bırakılan revizyon maddesi, ilerleyen haftalarda anlaşmazlığın kaynağı olur.

6. Mobil performans için hedefiniz nedir?

Ziyaretçilerin büyük çoğunluğu mobilden geliyor. "Mobil uyumlu" ifadesi artık bir özellik değil, asgari beklentidir; asıl mesele mobilde ne kadar hızlı açıldığıdır.

Somut bir hedef isteyin ve teslimde ölçülmesini şart koşun. Ölçülebilir hedef koymayan bir teklif, performansı taahhüt etmiyor demektir.

7. SEO altyapısı neleri kapsıyor?

SEO burada "ilk sıraya çıkarma" vaadi değil, teknik altyapı anlamındadır: başlık ve açıklama etiketleri, site haritası, yapılandırılmış veri, doğru başlık hiyerarşisi, temiz URL yapısı.

Bu kalemler yapılmazsa site yayına çıkar ama Google'da doğru dürüst görünmez. Sonradan eklemek, baştan yapmaktan pahalıdır.

8. Ölçüm nasıl kurulacak?

Site yayına girdiğinde kaç kişinin form doldurduğunu, kaç kişinin telefona veya WhatsApp'a tıkladığını nasıl göreceksiniz?

Bu soruya "analytics kurarız" cevabı yeterli değil. Hangi eylemlerin olay olarak kaydedileceği tek tek konuşulmalı. Ölçüm kurulmayan bir sitede, sonradan "site işe yarıyor mu" sorusunu cevaplayamazsınız.

9. Teslim sonrası ne oluyor?

Yayına aldıktan sonra güncellemeler, güvenlik yamaları, yedekleme ve olası arızalara müdahale kimin sorumluluğunda?

Bir web sitesi açılışta değil, ikinci ayda test edilir. Teklifte teslim sonrası hiç konuşulmuyorsa, sorun çıktığı gün pazarlık sıfırdan başlar.

10. Yedekleme nasıl yapılıyor ve nasıl geri dönülüyor?

Yedek alınıyor olması yetmez; yedekten geri dönüşün denenmiş olması gerekir. Denenmemiş yedek, yedek değildir.

Sorun net: hangi sıklıkla yedek alınıyor, yedek nerede tutuluyor, geri dönüş ne kadar sürüyor ve bu daha önce test edildi mi?

11. Benzer bir işi gösterebilir misiniz, sahibiyle görüşebilir miyim?

Portfolyoda güzel görseller olması yeterli değil. Yayında olan, çalışan ve tercihen sizinkine benzer ölçekte bir iş isteyin.

Referansla görüşme talebine olumlu bakan ajans, teslim sonrası ilişkisinden emin olan ajanstır. Bu istekten rahatsız olan bir ajans size bir şey söylüyordur.

12. Bu proje için bana ne önermezsiniz?

Son soru en çok bilgi verenidir. İyi bir ajans, sizin işiniz için gereksiz olan şeyi "buna ihtiyacınız yok" diyerek elemekten çekinmez.

Her özelliğe "tabii, ekleyelim" diyen bir taraf, projeyi büyütmeye çalışıyor olabilir. Kapsamı sizin lehinize daraltabilen ajans, uzun vadede daha ucuz ve daha hızlı sonuç verir.

Teklifleri karşılaştırırken

Bu 12 sorunun cevaplarını yan yana yazdığınızda, teklifler arasındaki fiyat farkının çoğu zaman kapsam farkı olduğunu göreceksiniz. Ucuz teklif genelde daha az iş içerir; pahalı teklif her zaman daha iyi değildir ama neyi kapsadığını açıkça yazıyorsa değerlendirilebilir.

En düşük teklifi değil, hangi kalemin neye karşılık geldiğini en şeffaf gösteren teklifi seçin. Belirsizlik, projenin ortasında maliyete dönüşür.